Catalogus van tentoonstelling - bekijk pdf

Impressie en Toelichting

Achtergrond: het courage-principe betreffende het thema courage en egoïsme: aangestoken van extremistische overvallen in mijn woonplaats en het uitblijven van moedige tegenreacties. Ik wil het massa-effect, dat ontstaat, door de optelsom van veel klein egoistisch gedrag/lafheid (uitbeelden) uitdrukkken als een grote uitwijkende beweging.

Daardoor kan zich wild woekerend, potentieel organisch agressief materiaal zich vrij naar voren bewegen, omdat het niet tegen gehouden word. Het grijze (beton /gips) materiaal simboliseerd de starheid en de kilte, de anonimiteit die het wegkijken vergemakkelijkt. Volgens de spreuk “Wehret den Anfänge” (Cicero, pro Sestio 100; in de kiem smoren) mag het grijze beeld graag 180° gedraaid worden.

Kwadraten in het vierkant
De levensvisie van Jens Ossada

Binnenkort opent de eerste tentoonstelling van de jonge Duitse kunstenaar Jens Ossada in Nederland. Hij behoort tot de bijzondere categorie kunstenaars die zich niet beperken tot één discipline, maar zich laten gelden op diverse terreinen van kunst. Hij wil zijn eigen visie op het leven uitdragen in zowel gedichten als beelden en schilderijen en daarom is zijn streven gericht op de ontwikkeling van oorspronkelijkheid in denken en handelen. Met als gevolg de meest uiteenlopende en onvermoede kunstwerken.

Originaliteit als voorwaarde
Ik waag mij niet aan een definitie van kunst. Laat staan dat op hedendaagse beeldende kunst een algemeen geldende omschrijving zou passen. Toch, en juist daarom, meen ik dat originaliteit een voorwaarde voor kunst is. Nu is het voor de mens, ieder mens, bijna onmogelijk om origineel te zijn. De mens is een sociaal wezen dat baat heeft bij een heldere communicatie gebaseerd op wederzijds begrip. Wij gebruiken daartoe talen die door anderen verstaan worden. Ook in de verbeelding van gedachten maken wij om die reden gebruik van begrijpelijke beeldtalen. Maar de taal die de mens hierin ten dienste staat maakt de communicatie niet alleen mogelijk, maar beperkt deze ook en belemmert de mens in de ontwikkeling van zijn originaliteit. Om een originele manier van verbeelding te bereiken is het daarom noodzakelijk een eigen beeldtaal te ontwikkelen.

Vergelijkingen en verschillen
Jens Ossada is niet de eerste die tot deze constatering is gekomen. In de kunstgeschiedenis zijn verschillende voorbeelden te vinden van kunstenaars die een volstrekt eigen beeldtaal hebben ontwikkeld. Sommigen zijn hierin puur rationeel te werk gegaan. Stanley Brouwn, een van de meest consequente conceptuele kunstenaars van ons land, beperkte zich jarenlang tot het vastleggen van zijn eigen voetstappen. Op exposities toonde hij op muren, in vitrines, kaartenbakken en archiefdozen de subjectieve maten van zijn eigen passen in objectieve en vaststaande lengtematen. Naast elkaar exposeerde hij in schijnbaar eindeloze herhalingen de lengte van een meter en een stap. Andere kunstenaars gingen daarentegen juist uiterst persoonlijk te werk. Voor de Duitse kunstenaar Joseph Beuys was een traumatische gebeurtenis bepalend voor zijn kunstenaarschap. In 1943 stortte hij als piloot neer in Rusland, waar de Tartarenbevolking hem tussen de wrakstukken vond. Hij werd in een tent gelegd, met vet ingesmeerd en in vilten lappen gewikkeld. Zo bleef hij in leven. Sindsdien vormden vilt en vet steeds terugkerende elementen in zijn werk. Met vet zocht hij naar een nieuw evenwicht tussen denken en voelen. Wanneer het warm is, is het zacht, vormloos, chaotisch en stond het in zijn beleving gelijk aan gevoel. In koude toestand is het echter hard, geordend en solide en verbeeldde het voor hem het verstand. Tussen deze uitersten neemt het werk van de Zwitser Paul Klee een harmonieuze middenpositie in. Het bevat allerlei termen die met schrijven te maken hebben: taal, tekens, beeldtaal, beeldschrift etcetera. Het zijn visuele elementen die voortkomen uit vreemde culturen, uit decoraties in primitieve kunst, uit kindertekeningen of uit Klee’s eigen verbeelding. Hij hanteerde ze om zijn mystieke opvattingen gestalte geven. In dit opzicht zijn de poëtische ideeën van Klee vergelijkbaar met de opvattingen van Jens Ossada.

Het visuele alfabet van Ossada
In de levensvisie van Ossada toont de veelzijdigheid van het wezen ‘Mensch’ zich in zeven verschillende hoedanigheden. In het Duits benoemt hij deze achtereenvolgens als Schöpfer, Phobiker, Kategoriker, Egoist, Sozius, Hedonist en Suchender. Zij bevolken zijn wereld. De materialen waaruit deze wereld is opgebouwd heeft Ossada onderverdeeld in vier kwadranten. De verticale as wordt begrensd door de polen ‘materiaal’ en ‘bewustzijn’ en de verticale as strekt zich uit tussen ‘vrijheid’ en ‘geometrie’. De visuele vocabulaire waarvan Ossada zich bedient strekt zich uit van materialen tot getallen en van geometrische vormen tot artefacten, ieder met hun eigen betekenissen. Hout staat in zijn beleving voor levend materiaal, warm, organisch, inclusief natuurlijke onregelmatigheden, symbool voor levende wezens, kwetsbaarheid. Metaal en beton symboliseren het dode materiaal, hardheid, kou. Het getal 9, het grootste enkele nummer, ziet hij als icoon voor massa. De schroef en het vliegwiel staan voor de mechanische handeling en de productie. Al deze begrippen vangt Ossada in hoekige gedichten en vierkante beelden, waarin hij de hedendaagse menselijke conditie probeert weer te geven. Zo geeft Ossada betekenis aan zijn wereld en richting aan zijn denken en handelen. Voor de kunstenaar is dat van levensbelang. Maar is het voor de waardering van zijn werk van belang dat zijn publiek deze levensvisie begrijpt? Ik meen van niet. Evenals in de poëtische verbeeldingen van Paul Klee is het niet storend wanneer we niet ogenblikkelijk begrijpen wat de precieze mededeling van Ossada ons doet. Sterker nog: het gesloten karakter van zijn werk behoort tot zijn belangrijkste kwaliteiten. Het geeft zijn werk een ongrijpbare, maar hechte structuur. De beelden en gedichten van Ossada voeren je mee naar een wereld waar je als toeschouwer onwetend bent, maar niet onbekend. Je weet je daar geen raad, maar toch thuis.

Drs.Jaap Versteegh

Tentoonstelling “Das Wesen Mensch” door Jens Ossada
Periode: 12 oktober t/m 9 november 2008
Openingstijden: vrijdag t/m zondag van 10 tot 16 uur.
Locatie: Galerie ‘Het Gemaal van Asperen’ (Organisatie Land & Beeld), Oude Zuiderlingedijk 12 te Asperen
Info: www.landenbeeld.nl

„Das Wesen Mensch“ van ossada 2007

„Het wezen mens“ als thema is zeer omvangrijk, diepzinnig en fascinerend. Ik heb naast mijn interesse ook een groot respect voor de complexheid van het wezen mens. Deze opgave komt voort uit het voorafgaande thema „de mens en zijn systeem“, dat in het gelijknamige boek (Edition Errata) zijn voorlopige samenvatting vond. In de jaren van onderzoek van het systeem, respectievelijk een maatschappijanalyse is bij de vraag naar de mechanismen van onze samenleving altijd weer de eigenlijke diepere redenen voor het „zo leven wij“ in het donker verborgen gebleven.

De vraag naar „wie zijn wij“ of „hoe functioneren wij” wil ik via mijn huidige werk onderzoeken en zo het „waarom“ van onze samenleving mechanismen trachten duidelijk maken. Ik probeer het onderbewustzijn te belichten de sociaalstromingen en zichtbare gevoelens beter te begrijpen en in beeld te brengen. Bij mijn indeling van de zeven menselijke karaktertrekken – de zeven zegels- wil niet de indruk wekken van volledigheid. Veel meer zijn deze „zeven zegels“ het slot van het eindeloze boek „mens“, die door mijn scheppingsactiviteiten meer van zich prijsgeeft.

Bij deze indeling ben ik uitgegaan van de „basis motivaties van het menselijk handelen en denken“. Natuurlijk is een sterke versimpeling van de complexe maatschappelijke en individuele motivaties nodig, om een theorie met maar zeven indelingen te ontwikkelen.

Natuurlijk mag deze vereenvoudiging niet de indruk wekken, dat alles wat wij doen, aan eenvoudige mechanismen onderworpen is. Bij het ontwikkelen van een bewustwording voor verschillende denkwijzen kan een duidelijk gestructureerde, kunstzinnige visualisering ten dienste zijn. Het onderzoeken naar de mens zal niet ophouden, daarvoor ben ik te veel mens. Mijn werk heeft niet de pretentie, door het optekenen van misstanden, mensen te veranderen. Veel meer is het mij doen om het begrijpen van de eigenlijke natuurlijkheid, de processen en mechanismen, in ons en die in de samenleving plaatsvinden. Als ik mij bewust word, dat ook ik in categorieën denk, onbewust indeel en bepaal dan kan ik daar ook bewust wat tegen doen. Het gaat mij in de eerste plaats om een analyse en niet om kritiek, niet in de laatste plaats omwille van mijn eigen tevredenheid. De slogan „dat is slecht“ is voor de ander, mijn zegswijze is meer „daarom is het zo“. Ik hoop met mijn manier van denken en mijn kunstzinnige visualisering uit te komen op „zo gaat het beter“ en hoop veel medestanders daarin te vinden.

"de cultuurkrant" Nr. 2 November/Dezember 2008: